Πότε επιτρεπόταν η απιστία – αλλά μόνο για τους άντρες
Η κοινωνική διπλωματία γύρω από την απιστία και οι άντρες του παρελθόντος
Ανάλυση της κοινωνικής αντίληψης της απιστίας στις διάφορες ιστορικές περιόδους και πώς οι άντρες συχνά την είχαν “επιτρεπόμενη”, ενώ οι γυναίκες όχι. Πώς η κοινωνία διαφοροποιούσε τις προσδοκίες από το φύλο.
1. Η έννοια της απιστίας στην ιστορία
Η απιστία είναι μια έννοια που συνοδεύει τις ανθρώπινες σχέσεις για αιώνες. Ωστόσο, η αντίληψη που έχει κάθε κοινωνία για το τι συνιστά απιστία και ποιοι την επιτρέπουν ή την καταδικάζουν, διαφέρει. Στη διάρκεια της ιστορίας, οι κοινωνικές δομές και οι κανόνες που αφορούν τις σχέσεις ήταν συχνά ανισοβαρείς, ειδικά όσον αφορά το φύλο.
Η απιστία, για παράδειγμα, επιτρεπόταν για τους άντρες σε πολλές κοινωνίες του παρελθόντος, ενώ οι γυναίκες θεωρούνταν υποχρεωμένες να παραμένουν πιστές στους συζύγους τους. Αυτή η διαφορά στις προσδοκίες από το φύλο είχε να κάνει με τις κοινωνικές και πολιτισμικές αντιλήψεις του ρόλου που έπαιζαν άντρες και γυναίκες σε μία σχέση.
2. Οι “εκλεκτοί” άντρες της ιστορίας
Στην Αρχαία Ελλάδα, για παράδειγμα, η αντρική απιστία ήταν περισσότερο αποδεκτή, εφόσον είχε συγκεκριμένα όρια και έβρισκε δικαιολογία μέσα στην κοινωνία της εποχής. Η απιστία των αντρών, όταν ήταν διακριτική και δεν έθιγε τα κοινωνικά ή οικονομικά συμφέροντα της οικογένειας, δεν ήταν ιδιαίτερα κατακριτέα. Αντίθετα, η γυναίκα που είχε εξωσυζυγική σχέση θεωρούνταν σκάνδαλο για την κοινωνία και μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρές συνέπειες.
Οι άντρες είχαν τη δυνατότητα να “εξερευνήσουν” εκτός γάμου, είτε για διασκέδαση, είτε για αναπαραγωγή, χωρίς να θεωρείται ότι υπονομεύει την οικογενειακή τους δομή ή την “ανδρική τους τιμή”. Αντίθετα, η γυναίκα είχε την υποχρέωση να παραμένει πιστή στον σύζυγό της, θεωρούμενη ως φορέας του οικογενειακού κύρους.
3. Μεσαίωνας: Η άνιση μεταχείριση στην απιστία
Ακόμη και κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, η απιστία είχε πολύ διαφορετική αντιμετώπιση ανάλογα με το φύλο. Η γυναίκα, αν παραβαλλόταν με κάποιον άλλο άντρα εκτός από τον σύζυγό της, μπορούσε να βρει τον εαυτό της καταδικασμένη, ακόμα και με τη θανατική ποινή σε ακραίες περιπτώσεις. Αντίθετα, οι άντρες μπορούσαν να διατηρούν ερωτικές σχέσεις εκτός γάμου χωρίς να αντιμετωπίσουν σοβαρές κοινωνικές συνέπειες.
Ουσιαστικά, οι άντρες είχαν την ελευθερία να επιδίδονται σε σεξουαλικές σχέσεις με πολλές γυναίκες χωρίς να τους επηρεάζεται η κοινωνική τους θέση ή το κύρος τους. Η κοινωνία του Μεσαίωνα, με τον τρόπο της, ενίσχυε την ιδέα ότι οι άντρες είχαν δικαίωμα στη “σεξουαλική ελευθερία”, ενώ οι γυναίκες έπρεπε να είναι αποκλειστικά αφοσιωμένες στον σύζυγό τους.
4. Η Εποχή της Αναγέννησης και οι αλλαγές στον ρόλο της γυναίκας
Κατά την περίοδο της Αναγέννησης, οι γυναίκες άρχισαν να αποκτούν περισσότερο δημόσιο λόγο και δικαιώματα, αν και η κοινωνική τους θέση παρέμενε εξαιρετικά περιορισμένη σε πολλές περιπτώσεις. Η αυστηρή διάκριση ανάμεσα στους άντρες και τις γυναίκες όσον αφορά την απιστία παρέμεινε, αλλά σταδιακά άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές στις παραδοσιακές αντιλήψεις.
Αυτή την περίοδο, το ρήγμα στον τοίχο των κοινωνικών διαφορών άρχισε να διαφαίνεται, με την εμφάνιση νέων τάσεων στην Ευρώπη, που προκάλεσαν σκεπτικισμό για τη σύμβαση της μονογαμίας, και επέτρεψαν μεγαλύτερη ευχέρεια στην γυναίκα όσον αφορά την προσωπική της ζωή, αν και όχι πάντα χωρίς συνέπειες.
5. Σήμερα: Από τη “χαλαρή” αντρική απιστία στην ισότητα των φύλων
Στη σύγχρονη εποχή, η απιστία θεωρείται εξίσου αρνητική και για τα δύο φύλα. Ωστόσο, παρόλο που τα κοινωνικά πρότυπα έχουν αλλάξει, η αντίληψη της απιστίας και της μοιχείας έχει ακόμα ρίζες σε κάποιες παραδοσιακές αντιλήψεις. Σήμερα, η απαίτηση για ισότητα στις σχέσεις και η αναγνώριση της απιστίας ως κοινής παραβίασης της εμπιστοσύνης, ξεπερνάει την παλιά διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στους άντρες και τις γυναίκες.
Αυτό που παραμένει ενδιαφέρον είναι πώς οι παραδοσιακές κοινωνικές αξίες έχουν επηρεάσει την αντίληψη της απιστίας και την ανεκτικότητα που υπήρχε για τη συμπεριφορά των αντρών σε σύγκριση με τις γυναίκες. Σήμερα, οι σχέσεις βασίζονται κυρίως στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και αμοιβαία σεβασμό, με την απιστία να θεωρείται περισσότερο κοινωνικά κατακριτέα ανεξαρτήτως φύλου.
Συμπέρασμα: Η αλλαγή των προτύπων
Η απιστία, παρόλο που πάντα υπήρχε, υπήρξε κοινωνικά αποδεκτή ή κατακριτέα ανάλογα με τον κοινωνικό ρόλο που επιβαλλόταν στο κάθε φύλο. Σήμερα, η καταδίκη της απιστίας και για τα δύο φύλα δείχνει την εξέλιξη των κοινωνικών αντιλήψεων για τις σχέσεις και τη σεξουαλική ηθική. Ωστόσο, η ιστορία της ανισότητας στην αντιμετώπιση των φύλων, όσον αφορά την απιστία, παραμένει μια σημαντική παρατήρηση για το πώς οι κοινωνίες έχουν κατασκευάσει τους ρόλους των δύο φύλων μέσα από το πέρασμα των αιώνων.